Tam chứng Cushing là gì? Nguyên nhân? Cách điều trị

Tam chứng Cushing là gì? Nguyên nhân? Cách điều trị

tam chứng cushing là gì

Tam chứng Cushing là gì?

Tam chứng Cushing hay còn gọi là hội chứng Cushing, xuất hiện khi mức độ cortisol hoặc corticosteroid trong cơ thể tăng cao. Cortisol là một hormone steroid tự nhiên được tạo ra bởi tuyến thượng thận, và nó đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát stress, quản lý huyết áp, và duy trì chức năng miễn dịch.

Các triệu chứng, dấu hiệu của tam chứng Cushing thường xuất hiện muộn. Do vậy, nếu bệnh nhân không phát hiện sớm cũng như có những phương pháp điều trị kịp thời thì sẽ bị những hậu quả vô cùng nặng nề và nguy hiểm đối với tính mạng.

Tam chứng Cushing là gì?
Tam chứng Cushing là gì?

Nguyên nhân của bệnh tam chứng Cushing là gì?

Nguyên nhân dẫn đến bệnh tam chứng Cushing là do thuốc hoặc rối loạn chức năng tuyến yên, sự tiết hormone quá cao của tuyến thượng thận phụ thuộc vào ACTH hoặc không. Những điều này làm tăng cao mức corticosteroid trong cơ thể gây ra bệnh cushing:

  • Lượng corticosteroid tăng tự nhiên: Tuyến thượng thận (tuyến yên ở não) sản xuất quá nhiều hormone adrenocorticotropic (ACTH), làm tăng sự sản xuất corticosteroid ở tuyến vỏ thượng thận. Điều này xảy ra do sự tăng sinh của khối u tuyến yên hay một khối u ở nơi khác trong cơ thể: u tuyến thượng thận hoặc ung thư phổi.
  • Sử dụng nhiều corticosteroid: Các loại thuốc dùng để điều trị bệnh viêm nhiễm, viêm khớp,… có chứa nhiều corticosteroid, nên khi sử dụng thuốc quá nhiều cũng sẽ có thể mắc tam chứng Cushing.
  • Có khối u tuyến vỏ thượng thận: Khi có khối u này sẽ có thể gây sản sinh quá mức corticosteroid gây ra bệnh Cushing.

Dấu hiệu nhận biết người bị bệnh Cushing

Dấu hiệu để nhận biết những người mắc tam chứng Cushing là gì? Dưới đây sẽ là một số dấu hiệu cụ thể để nhận biết những người mắc bệnh Cushing:

  • Mặt tròn và phồng: Dấu hiệu nhận biết rõ nhất của người mắc cushing. Bệnh nhân tam chứng Cushing thường có khuôn mặt tròn và phồng hơn, với da dày hơn và một màu da sáng hơn.
  • Tăng cân và tăng mỡ cơ thể: Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất của bệnh tam chứng Cushing là tăng cân nhanh chóng, đặc biệt là tích tụ mỡ ở vùng mặt (gò má mập), vùng cổ, vai và bụng, trong khi các chi tiết cơ thể khác vẫn giữ nguyên hoặc thậm chí giảm đi.
  • Sẹo rạn da: Có thể xuất hiện sẹo rạn da màu đỏ hoặc tím trên da, thường xuất hiện trên bụng, đùi, ngực và hông.
  • Da mỏng và dễ tổn thương: Da của những người bị tam chứng Cushing có thể trở nên mỏng hơn và dễ tổn thương hơn, thậm chí chỉ do va chạm nhẹ cũng có thể gây thủng da hoặc vết thâm tím.
  • Tăng tuyến mồ hôi: Bệnh nhân có thể trải qua tình trạng tăng tiết mồ hôi, đặc biệt là vào ban đêm.
  • Tăng áp lực máu: Một số bệnh nhân tam chứng Cushing có thể trải qua tăng áp lực máu, gây ra các vấn đề về sức khỏe tim mạch.
  • Sự suy giảm cơ bắp và sức mạnh: Bệnh tam chứng Cushing có thể làm suy giảm cơ bắp và sức mạnh, gây khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày.
  • Rối loạn giấc ngủ: Những người bị bệnh có thể gặp khó khăn trong việc ngủ hoặc có giấc ngủ không sâu.
Một số dấu hiệu nhận biết của người mắc tam chứng Cushing
Một số dấu hiệu nhận biết của người mắc tam chứng Cushing

Cách chẩn đoán bệnh Cushing

Chẩn đoán bệnh Cushing được dựa vào các triệu chứng cũng như những dấu hiệu đặc trưng của cơ thể. Để tiến hành chẩn đoán chính xác, bệnh nhân sẽ được xét nghiệm nội tiết và chẩn đoán hình ảnh.

Xét nghiệm nước tiểu – Đo nồng độ cortisol tự do

Tiến hành đo nồng độ cortisol tự do trong nước tiểu trong suốt 24 giờ là một phương pháp để xác định hội chứng Cushing. Nếu nồng độ cortisol tự do vượt quá mức 120 mcg/24 giờ (331 nmol/24 giờ), thì đây được coi là nồng độ cao ở hầu hết các bệnh nhân mắc bệnh.

Bệnh nhân nghi ngờ mắc tam chứng Cushing thường có nồng độ cortisol tăng cao (gấp 4 lần người bình thường).

Dùng Dexamethasone để test ức chế

Nếu xét nghiệm nước tiểu không đưa ra được kết quả, tiến hành test ức chế bằng việc sử dụng Dexamethasone

Trong quá trình này, một liều Dexamethasone 1, 1,5 hoặc 2 mg được uống vào khoảng thời gian từ 11 đến 12 giờ đêm và sau đó nồng độ cortisol huyết thanh được đo vào khoảng thời gian từ 8 đến 9 giờ sáng hôm sau.

Ở hầu hết những người có sức khỏe bình thường, Dexamethasone ức chế cortisol huyết thanh vào buổi sáng dưới mức 1,8 mcg/mL (50 nmol/L). Tuy nhiên, ở bệnh nhân mắc hội chứng Cushing, nồng độ cortisol huyết thanh thường cao hơn mức này.

4 cách chuẩn đoán người mắc hội chứng Cushing
4 cách chuẩn đoán người mắc hội chứng Cushing

Đo nồng độ cortisol vào lúc nửa đêm

Đo nồng độ cortisol lúc nửa đêm là phương pháp chẩn đoán chắc chắn đưa ra được kết luận. Nồng độ cortisol bình thường trong máu thường dao động từ 5 đến 25 mcg/dL (138 đến 690 nmol/L) vào buổi sáng sớm (6-8 giờ sáng) và dần giảm xuống dưới mức < 1,8 mcg/dL (< 50 nmol/L) vào nửa đêm. 

Tuy nhiên, bệnh nhân mắc hội chứng Cushing đôi khi có mức cortisol buổi sáng trong khoảng bình thường, nhưng không có sự suy giảm sản xuất cortisol như thông thường trong suốt ngày, dẫn đến việc nồng độ cortisol huyết thanh vào nửa đêm cao hơn so với bình thường và tổng sản xuất cortisol trong 24 giờ có thể tăng lên. Từ đó có thể đưa ra được kết luận bệnh.

Đo ACTH trong huyết thanh

Các mức đo ACTH được sử dụng để xác định nguyên nhân của hội chứng Cushing. Các mức này có thể không phát hiện được hoặc có mức đáng kể, đặc biệt là khi đo đáp ứng của ACTH đối với corticotropin-releasing hormone (CRH), một dạng kích thích ACTH.

Khi mức ACTH cao, điều này cho thấy nguyên nhân nằm ở tuyến yên hoặc có sự tiết ACTH lạc chỗ. Trong trường hợp có thể đo được ACTH, các phương pháp kích thích có thể được sử dụng để phân biệt giữa bệnh Cushing và hội chứng ACTH ngoại sinh, một tình trạng hiếm hơn.

Một số biến chứng của tam chứng Cushing là gì?

Nếu như không được phát hiện và điều trị kịp thời, tam chứng Cushing có thể để lại các biến chứng sau đây:

  • Bệnh tim mạch: Tăng cortisol trong máu có thể gây ra các vấn đề tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, và suy tim.
  • Nhiễm trùng: Hệ miễn dịch bị ảnh hưởng bởi tăng cortisol, làm giảm khả năng đề kháng và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, bao gồm nhiễm trùng ngoại vi và nhiễm trùng đường tiểu.
  • Rối loạn tâm lý: Bệnh tam chứng Cushing có thể gây ra rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm, khó tập trung và giảm chất lượng cuộc sống.
  • Tăng cân và thay đổi hình dáng cơ thể: Bệnh tam chứng Cushing thường đi kèm với tăng cân nhanh chóng, tích tụ mỡ ở vùng mặt, cổ, vai và bụng, trong khi các chi tiết cơ thể khác có thể giảm đi.
Một số biến chứng của tam chứng Cushing là gì?
Một số biến chứng của tam chứng Cushing là gì?

Cách điều trị hội chứng Cushing

Biến chứng và triệu chứng của tam chứng Cushing rất ảnh hưởng và nguy hiểm và cần có phương pháp điều trị hợp lý và kịp thời. Dưới đây sẽ là một số cách điều trị hội chứng Cushing:

  • Phẫu thuật hoặc xạ trị để loại bỏ những khối u gây sản sinh ACTH nhằm không gia tăng lượng cortisol hoặc corticosteroid trong cơ thể.
  • Điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Một số loại thuốc thường được sử dụng để kiểm soát, giảm triệu chứng bệnh như: Ketoconazole, Mifepristone, Pasireotide.
  • Sử dụng phương pháp xạ trị đối với những khối u không thể loai bỏ triệt để khi phẫu thuật. Điều này sẽ giúp ngăn ngừa sự phát triển của khối u cũng như việc tăng sinh lượng cortisol trong cơ thể.

Một số cách ngăn ngừa tam chứng Cushing

Để ngăn ngừa việc mắc phải tam chứng Cushing, dưới đây là một số lưu ý Nhà Thuốc Việt Pháp muốn đem đến cho các bạn:

  • Tránh mắc Cushing do dùng thuốc thì bệnh nhân nên dùng thuốc theo toa của bác sĩ, tránh tự mua thuốc chữa đau nhức hoặc lạm dụng thuốc.
  • Nên đến cơ sở khám uy tín.
  • Khi được bác sĩ kê thuốc và cảm thấy hiệu quả, khi hết thuốc nhớ đi tái khám, không nên tự ý mua thuốc tại các quầy thuốc bên ngoài.
Cùng tìm hiểu cách ngăn ngừa tam chứng Cushing
Cùng tìm hiểu cách ngăn ngừa tam chứng Cushing

Tổng kết

Trên đây chính là câu trả lời cho câu hỏi “Tam chứng Cushing là gì?” cũng như những điều cần biết về căn bệnh này: nguyên nhân, cách điều trị, biện pháp ngăn ngừa,… mà Nhà Thuốc Việt Pháp muốn chia sẻ với các bạn.

Mong rằng qua bài viết này mọi người có cái nhìn sâu sắc, tổng thể hơn về căn bệnh này. Nếu như còn thắc mắc cũng như cần tư vấn thì hãy liên hệ ngay với chúng tôi để có được lời khuyên cũng như giải pháp kịp thời.

 

5/5 (1 Review)

Bs. Lê Sỹ Mạnh

Dược sĩ Lê Sỹ Mạnh là một chuyên gia dược phẩm với hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành dược. Anh ấy có kiến thức sâu rộng về các loại thuốc và cách sử dụng chúng, đặc biệt là trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và bảo vệ sức khỏe. Với sự tận tâm và chu đáo trong công việc

Xem tất cả các tác giả bài

Để lại Lời nhắn

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố và sẽ được bảo mật